Indiana Jones is een van de meest herkenbare figuren uit de filmgeschiedenis. Met zijn bruine hoed, leren zweep en onverschrokken houding veroverde hij in 1981 de harten van miljoenen bioscoopbezoekers. Meer dan veertig jaar later is de fascinatie voor deze archeoloog en avonturier alleen maar gegroeid. Wat maakt dit personage zo tijdloos? En waarom blijven mensen steeds opnieuw naar zijn avonturen kijken?
Het ontstaan van een filmicoon
De avonturier werd bedacht door filmmakers George Lucas en Steven Spielberg. Lucas had eerder al succes geboekt met Star Wars, en samen met Spielberg wilde hij een moderne versie maken van de avonturenfilms uit de jaren veertig en vijftig. Harrison Ford werd gecast in de hoofdrol nadat Tom Selleck de rol moest afzeggen vanwege andere verplichtingen. Ford gaf het personage een ruige charme die moeilijk te evenaren is. De eerste film, Raiders of the Lost Ark, verscheen in 1981 en werd meteen een wereldwijd succes. Het verhaal draaide om een race tegen de klok om de Ark van het Verbond te vinden voordat de nazi’s dat zouden doen. Het mengde actie, humor en een flinke dosis gevaar op een manier die het publiek nog niet eerder had gezien.
De films en series in volgorde
Na Raiders of the Lost Ark volgden drie vervolgen en later ook een vijfde film. Opvallend is dat de tweede film, Indiana Jones and the Temple of Doom uit 1984, eigenlijk een prequel is. Het verhaal speelt zich af in 1935, een jaar eerder dan de eerste film. In 1989 verscheen Indiana Jones and the Last Crusade, waarin de zoektocht naar de Heilige Graal centraal staat en Sean Connery de vader van de held speelt. Die film wordt door veel fans beschouwd als een van de sterkste uit de reeks. In 2008 volgde Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull, die gemengde reacties kreeg. De meest recente film, Indiana Jones and the Dial of Destiny, verscheen in 2023 en nam afscheid van het personage op een emotionele manier. Naast de films was er ook een televisieserie: The Young Indiana Jones Chronicles, die liep van 1992 tot 1996 en de jongere jaren van het personage in beeld bracht.
Wat het personage zo sterk maakt
Veel actiehelden zijn onkwetsbaar en bijna bovenmenselijk. De professor in oudheidkunde is dat bewust niet. Hij maakt fouten, heeft angsten, en komt regelmatig in de problemen door zijn eigen keuzes. Zijn bekende angst voor slangen is daar een goed voorbeeld van. Dat maakt hem menselijk en herkenbaar. Tegelijkertijd heeft hij een scherpe geest en een groot gevoel voor rechtvaardigheid. Hij vecht niet alleen voor zichzelf, maar ook voor het behouden van cultureel erfgoed voor musea en de wetenschap. Die combinatie van kwetsbaarheid en doorzettingsvermogen geeft het personage een geloofwaardigheid die veel blockbusterhelden missen. Harrison Ford speelde de rol met een droge humor die de spanning telkens net op het juiste moment doorbrak.
De erfenis van de franchise
De invloed van de avonturenreeks op de filmindustrie is groot. Veel latere actiefilms en avonturenreeksen zijn duidelijk geïnspireerd door de formule die Spielberg en Lucas ontwikkelden. Denk aan de Mummy films, de National Treasure reeks en zelfs de Tomb Raider films. Ook in games en pretparken leeft het personage verder. Disneyland en Disney World hebben een attractie genaamd Indiana Jones Adventure, die al sinds 1995 bezoekers trekt. De films zijn ook herhaaldelijk opgenomen in lijstjes van de beste actiefilms aller tijden. Raiders of the Lost Ark staat bij veel critici in de top tien van beste films ooit gemaakt. De culturele stempel die dit personage heeft gedrukt, is dan ook niet te onderschatten. Een jongen met een hoed en een zweep veranderde voor altijd hoe Hollywood naar het avonturengenre keek.
Veelgestelde vragen
Hoeveel Indiana Jones films zijn er in totaal?
Er zijn vijf Indiana Jones films uitgebracht. De eerste verscheen in 1981 en de meest recente in 2023. Naast de films was er ook een televisieserie die liep van 1992 tot 1996.
In welke volgorde kun je de films het beste kijken?
De films kun je het beste kijken in de volgorde waarin ze zijn uitgebracht. Raiders of the Lost Ark (1981) is de beste startplek. Temple of Doom speelt zich chronologisch eerder af, maar is gemaakt als vervolg en werkt beter als je de eerste film al kent.
Wie speelt de hoofdrol in de Indiana Jones films?
Harrison Ford speelt de hoofdrol in alle vijf de Indiana Jones films. Hij werd gecast nadat de oorspronkelijke keuze voor de rol niet beschikbaar was en groeide uit tot het gezicht van de franchise.
Is Indiana Jones gebaseerd op een echt persoon?
Het personage is niet rechtstreeks gebaseerd op één persoon, maar is geïnspireerd door avonturenfilms uit de jaren veertig en vijftig en door fictieve helden zoals de personages van Roy Chapman Andrews, een bekende Amerikaanse ontdekkingsreiziger en paleontoloog.